 Zawsze
bylem polaczeniem dwoch sprzecznosci…
|
|
I've always been a mix of two extremes…
|
| Z
Tomaszem Stanko rozmawia Cezary Lerski |
|
The
conversation with Tomasz Stanko. By Cezary Lerski |
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Panie Tomaszu, Pana muzyka zawsze
kojarzyla mi sie z czyms niezwykle wyrafinowanym, wymagajacym
specjalnego wysilku, sztuka dostepna tylko dla wybranych i
wtajemniczonych. Nagle wszystko uleglo zmianie. Od kilku lat
czytelnik kazdej liczacej sie publikacji jazzowej od amerykanskiego
"Down Beat" i "Jazz Times" po brytyjski "Jazzwise" i "The Guardian"
po japonski "The Japan Times" czyta o Panu jako kontynuatorze
spuscizny Milesa Davisa, Chata Bakera czy tez kameralistyki
europejskiej. Podejrzewam, ze nawet Pan sam moglby miec trudnosci z
wymienieniem ilosci nagrod i wyroznien jakie otrzymal Pan w ciagu
ostatnich lat. Paradoksalnie, bedac jednym z tworcow europejskiego
free jazu i "burzycielem starego porzadku" w dniu dzisiejszym jest
Pan w oczach swiatowej krytyki jazzowej "fundamentem europejskiej
wrazliwosci jazzowej". Rownoczesnie dla nowych milosnikow muzyki
improwizowanej, ktorym nie znana jest Panska muzyka z przed 20-30
lat i ktorzy po raz pierwszy uslyszali o Panu dopiero po sukcesie
plyty "Soul of things", jest Pan tylko jeszcze jednym "klasykiem".
Jak sie Pan czuje - bedac "od zawsze" artystyczny nonkonformista - w
roli pupila krytki a rownoczesnie "lektury obowiazkowej Elizy
Orzeszkowej" dla najmlodszego pokolenia fanow muzyki improwizowanej? |
|
Dear Tomasz, your music has always been
for many, myself included, an extreme of musical sophistication, the
art form that requires special effort to comprehend, the art form
accessible only to few chosen ones. Suddenly, everything has
changed. For last few years average reader of any major jazz
publication at any place in the world will learn about you as a
natural link between post-Miles Davis-Chat Baker jazz with
vocabulary of European chamber music. I believe that even yourself,
you will have a problem to count all the awards and recognitions you
have had received in last several years from various jazz
committees. Paradoxically, being one of the pioneers of European
avant-guard and one of the most un-orthodox musicians of European
free jazz, today - in eyes of the jazz critics - you are the
fundament of European jazz sensibility. At the same time the
youngest fans of improvised music, who have never heard your music
before "Soul of Things" album came out, seeing you as just another
jazz master on the dusted shelf of their local library. How do you
fell being today's hottest darling of jazz critics and just one more
"Charles Dickens' novel" for the youngest fans? |
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Obalanie autorytetow, konfrontacje i
niezgoda z zastana rzeczywistoscia jest rzecza naturalna i
potrzebana. Taki jest naturalny tok zycia. Startowac mozna zawsze z
kazdego miejsca, moze to byc rownie dobrze dzien dzisiejszy. Aby
zaczac lubic jazz nikomu nie konieczna jest ani znajomosc klasyki
ani mojej tworczosci. Wszystko zalezy od wrazliwosci sluchacza. Ja
sam zawsze bylem polaczeniem dwoch sprzecznosci:
· sklonnosci do nowatorstwa
· uszanowania tradycji i piekna w "starym" pojeciu - mam tu na mysle
podobne podejscie i estetyke jaka mozemy odnalezc np. w obrazach
Balthus'a
Nigdy nie rozroznialem pomiedzy pedem nowatorskim, ktory kierowal
moim zyciem i umilowaniem tradycji mainstream'u i modalnego jazuu z
pod znaku Trane-Miles czy liryki Chat'a Bakera. Zawsze sluchalem
muzyki roznej muzki - Nancy Wilson, brazylijskiej samby, Jarretta…Moje
brzmenie zainspirowane bylo gra klasycznego trebacza Buck'a
Clayton'a, ktory nigdy nie mial nic do czynienia z awangarda a
wlasnie od niego przejalem kolorystke brzmienia, ton i swoiscie
pojety "dirty sound". Free jaz byl i jest dla mnie przede wszystkim
idea filozoficzna i sposobem na zycie, Jest tym czyms co ksztaltuje
codziennie moja osobowosc ale nie koniecznie muzyke jaka slyszy moj
sluchacz. Uwielbiem muzyke i osobowosc Cecial Taylora ale inspiracje
Taylorem nigdy nie przeszkadzaly mi aby sluchac np. muzyki pop.
Domena jazzu jest przeciez tolerancja. |
|
I find all attempts to confront and to
be against inherited reality to be natural ones and the desirable
ones. It's life. To explore and to learn you can start from any
point, it could be as well here and now. If you like jazz you don't
necessary need to know what was in the past, which includes my
music. It all depends on one thing - the sensibility of he listener.
Myself, I've always been a mix of two extremes:
· Obsession for the innovation
· Love for classically understand concept of tradition and "beauty".
By "beauty" I mean the same approach and esthetics we find in
Balthus' paintings.
I've never distinguished between my desire for advance which
guided my life and my love of mainstream and modal jazz of Trane and
Miles or Chat Baker's moods. I've always listened to diverse music:
from Nancy Wilson to Brazilian samba to Keith Jarrett. My sound was
inspired by very traditional trumpeter Buck Clayton, who has never
played anything close to modern jazz but I was able to incorporate
his colors, ambiance and his unique "dirty sound" into my own
vocabulary. Free jazz has always been for me a philosophy of life,
my way of life. It's something which determines my personality and
who I am; not necessary what music I play. I love Cecil Taylor stuff
but Taylor's inspirations have never precluded me from listening to
say, pop music. After all jazz is primary about the tolerance. |
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Wiele napisano o Panskich muzycznych
inspiracjach: Coltrane, Davis, Ornette Coleman no i oczywiscie
Komeda. Na poczatku Pana kariery wspolpracowal Pan rowniez z innym
tworca, ktorego wplyw na Polski jazz jest zwykle znacznie mniej
podkreslany, ale ktorego znaczenie ja osobiscie uwazam za bardzo
istotny. Mam na mysli Andrzeja Trzaskowskiego, w ktorego zespolach
grywal Pan w latach 60-ych i z ktorym nagral Pan nawet plyte w serii
Polish Jazz. Co wyniosl Pan ze wspolpracy z Trzaskowskim? |
|
Many pages were written about your
musical gurus, who have influenced you: Coltrane, Davis, Ornette
Coleman and (of course!) Krzysztof Komeda. At the beginning of your
career you had also worked with another jazz leader and composer
whose influence on Polish jazz is less recognized then Komeda's but
whose cognitive factor I personally find to be a very important one.
I am thinking about Andrzej Trzaskowski, with whom you had played
during the 60s and with whom you had recorded an album as a volume 4
of Polish Jazz Series. What have you gained from your
association with Trzaskowski. |
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Trzaskowski byl doskonalym muzykiem i
wspanialym kompozytorem. Jego kompozycje charakteryzowaly sie piekna
forma, byly ciekawe do grania. W jego zespolach spotkalem wielu
wspanialych muzykow i pamietam doskonale atmosphere tam panujaca.
Trzaskowski byl jednak czlowiekiem niezwykle wrazliwym. Czesta
zzerala go trema, stress, widoczny byl brak relaksu. Aby byc
muzykiem jazzowym nalezy byc zbudowanych z puchu i miec skore twarda
jak slon - niestety Trzaskowski byl na to zbyt wrazliwy. |
|
Trzaskowski was an excellent musician,
talented composer and a great human being. My tenure in his bands
awarded me with a chance to work with many extraordinary musicians
and I remember the time atmosphere we all had there. Andrzej was an
artist and a very sensitive man. Many times he could not handle the
stress very well; he just had a difficulty to relax to let it go. To
be a jazz musician one need to be made from he feathers and have a
skin of the elephant. Unfortunately for Trzaskowski, he just
couldn't take it. |
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Na instrumencie jakiej firmy Pan gra? |
|
What is the brand of the instrument
you're playing? |
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Od lat uzywam trombki marki Schilke,
model B5. To juz moj trzeci Schilke. Ustnik (mouthpiece): Bach 1.25
C |
|
For a long time, I've been using Schilke
trumpet, B5 model. This is a 3 Schilke I own. I use Bach mouthpiece
1.25 C |
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| W czasie Pana kariery mial okazje
wspolpracowac z wieloma muzykami, lista jest tak dluga, ze brak
czasu aby wymienic wszystkie nazwiska. Czy na tej liscie brakuje
jakis nazwisk, muzykow z ktorymi chcialby a nigdy nie mial Pan
okazji wspolpracowac? |
|
During your career you have had a chance
to work with many excellent musicians; the list is so long that I
will not attempt to name even few. Who's missing from the list? Do
you sometimes dream about working with certain jazz musicians with
whom would you like to play but you haven't? |
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Marza tylko ci co snia a ja zyje n
jawie. W czasie mojej kariery mialem szczescie wspopracowac z
artystami, ktorych sztuke szanuje i niezwykle cenie. Mysle, ze
wybory jakich dokonalem w przeszlosci byly dobrymi decyzjami,
decyzjami z ktorych jestem dzis dumny i zadowolony np. z zaproszenia
Dave Holland'a do nagrania ze mna i Edwardem Vesala plyty
"Balladyna" dla ECM. A czy chcialbym zagran kiedys np. z Wayne
Shorterem? Oczywiscie! Shorter to przeciez geniusz i kwintesencja
tego wszystkiego czego cenie i szanuje w muzyce jazzowej a jego
obecna sekcja (Danilo Perez, John Patitucci, Brian Blade) jest
doskonala i niezwykle fascynujaca. Pytanie jednak polega na tym, ze
jesli dotychczas z nim nie zagralem czy mialoby to sens? Czy moja i
jego muzyka moglyby wspolistniec w tym samym momencie? |
|
I do not live in a dream that has
nothing to do with reality. During the course of my career I have
had a chance to work with so many musicians whose arts I love and
cherish. I think that choices I made in the past were the right
ones. For example I m very proud and happy to invite Dave Holland to
play with me and Edvard Vesala on my first ECM record "Balladyna".
Would I mind to play one day with Wayne Shorter? Of course not!
Shorter is a genius and everything about him is what I love about
jazz. His contemporary band (Danilo Perez, John Patitucci, Brian
Blade) is just great and really fascinating. The question is really:
if we haven't hooked up before would it make any sense for us to
play together now? Would our music remain unique for both of us and
be cohesive at the same time? |
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Czy moglbym Pana poprosic o opinie na
temat Pana becnego zespolu - Simple Acoustic Trio? |
|
What is your opinion about your current
band - Simple Acoustic Trio? |
| Odpowiedz |
|
A |
| Ci chlopcy sa po prostu genialni. W
czasie kazdego koncertu jestem nimi inspirowany. Nigdy w historii
Polskiego jazzu nie mielismy tego typu sekcji rytmicznej; tak byl
Gucio Dylag ale to tylko wyjatek od reguly. Mysle, ze z roku na rok
graja oni coraz lepiej. Przyznam, ze sam jestem przez nich raz po
raz zaskakiwany - to po prostu doskonali muzycy i w pelni tego slowa
znaczenia profesjonalisci. |
|
Those guys (Marcin Wasilewski - p,
Slawomir Kurkiewicz - double bass, Michal Miskiewicz - dr) are
extraordinary. In entire history of Polish Jazz we have never had
anything like that before. Yes, there was Gucio Dylag in 1960s but
he was an exception from the rule…. I believe that the boys are
getting better every day. I do have to admit that I'm being
surprised by them every day - they re just a great artists, super
proficient musicians - the real pros. |
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Jakie sa Pana pozamuzyczne inspiracje?
|
|
What are your inspirations? |
|
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Jestem milosnikiem sztuki
improwizowanej. W literaturze to na pewno William Faulkner z jego
melodyczna a rownoczesnie pelna improwizacji narracja. W podobny
sposob - bliski duchowi improwizacji jazzowej - odbieram tworczosc
James'a Joyce'a. William S. Burroughs - zawsze musze go miec pod
reka, czasami wystrczy mi przeczytac tylko jedna strone…Sam zawsze
lubilem zyc ostro, desperado…Z malarstwo to glownie impresjonissci:
Chaim Soutine, Modigliani…Ostatnio zanim pojde spac musze
przewertowac kilka stron z albumy Van Gogh'a… Zawsze fascynowala
mnie sztuka filmowa, lubie wycieczki gorskie, bieganie, yoga… |
|
I love improvised art. In literature
it's definitely William Faulkner with his melodic and full of
improvisation narration. Similarly, in the spirit of jazz
improvisation, I read James Joyce. William S. Burroughs - I just
need to have his book around, sometimes I just need this one
page…I've always liked to live on the edge, desperado…Among the
painters they are mainly impressionists: Chaim Soutine,
Modigliani…Recently before I go to sleep I need to browse through
album with works by Van Gogh. I have always been fascinated with the
art of the motion pictures; I enjoy hiking in the mountains,
jogging, yoga… |
|
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Narkotyki, uzywki? |
|
What about the drugs? |
|
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Jak kiedys powiedzial o tym Jimmie
Hendrix: "narkotyki sa domena dzieci". Byc moze dosc pozno ale ja
juz z tego na pewno wyroslem. |
|
As Jimmie Hendrix once said: "Drugs are
for adolescents". Perhaps it took me a while but I am not a kid
anymore. |
|
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Co sadzi Pan muzyce w dniu dzisiejszym?
|
|
What do you think about today's music,
not necessary jazz-oriented? |
|
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Bardzo podoba mi sie muzyka hip hop a
szczegolnie jego specyficzne podejscie do czasu a dokladnie jego
ciaglosci. No i fizycznosc ciala wprowadzonego w ruch, trans,
precyzja nierownosci. Umyka mi niestety cala sfera
spoleczno-polityczna zawarta w tekstach ale ja generalnie preferuje
w muzyce sfere instrumentalna. W hip hopie szczegolnie interesuja
specjalnie mnie linie rytmiczne, ktore sa niesamowicie wyrafinowane.
Podoba mi sie tez nu jazz ze Skandynawii a szczegolnie to co robi
Bugge Wesseltoft. |
|
I find the music of "hip-hop" to be a
very interesting one; I'm especially enjoying its particular
relation to the time, specifically its continuity. And of course its
physical aspect, physicality of the body on the move, trans,
precision in inequalities…Unfortunately I am missing its entire
socio-political aspect but I've always been digging the instrumental
music much better. The way hip hop uses the rhythms is especially
appealing to me. I also like what I hear from Scandinavia, all so
call "nu" jazz, particularly what's coming from Bugge Wesseltoft. |
|
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| A co Pan sadzi o ostatniej modnym
podejsciu to "remiksowania" na nowo "starych" utworow? |
|
And what do you think about remixes of
old jazz tunes by contemporary DJs? |
|
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Przyznam sie, mi sie to podoba. Kto wie,
byc moze w przyszlosci cala muzyka bedzien jednym wielkim mix'em
wyprodukowanym przez DJ-ow? Przeciez na poczatku byl tez bardzo
prosty ragtime a skonczylo sie na …Coltranie. Dzisiaj, jesli ide
sobie ulica a po glowie chodzi mi jakas symfonia Mahler'a to
przeciez mozna to wszysto zapisac, dodac jeszcze pol taktu Afryki
czy Europy i to wszystko razem zarejestrowac. Dlaczego tego nie
robie? Bo u nas nie ma do tego producentow! Ja taka wlasnie technike
collage uzywam komponujac muzyke do filmow. Na poczatku wszystko
gramy po kolei, zapisujemy a potem biore nozyczki i tne. W
rezultacie tworzy sie zupelnie cos nowego - nowa, inna od tej co
dopiero zostala stworzona muzyka. |
|
No doubt about it - I like it. Who
knows, perhaps one day all music will be just one super mix done by
visionary DJ? Not "artsy" enough? Well, look at simplicity of
ragtime music and see where it has progressed straight to Coltrane.
Today, if I walk on the sidewalk and have Mahler's symphony going
through my mind then on can seat and write everything down then add
a little bid of Africa, a little bid of Europe and mix it together.
Why I don't do it? Because we do not have good producers! Actually I
use similar "technique" when I compose music for motion pictures. We
start by recording all the tracks one by one and then I seat, "cut"
the tape and mix all ingredients. At the end something of a kind not
seen before is born - a new music. |
|
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Czyli nie zgadza sie Pan z teoria, ze
jazz umarl i juz sie skonczyl? |
|
So, you do not subscribe to the thesis
that jazz as an art form is dead? |
|
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| Bzdura - w sztuce wszystko przeciez jest
ciagloscia. Zawsze beda istnieli wielcy improwizatorzy i zawsze
bedzie istaniala muzyka improwizowana bo zycie jest mocniejsze niz
smierc. Czy barok umarl jak zaczal sie romantyzm? Czy romantyzm sie
skonczyl w muzyce w momencie smierci Mahlera? W zyciu i w muzyce
przeciez wszystko ewoluuje i zmienia sie z dnia na dzien ale
tradycja nie umiera, ona caly czas gdzies tam jest. |
|
BS! In art everything flows, everything
continues. A new and great improvisers will always be here and there
will be always improvised music because life is stronger then death.
Did Baroque died with Bach? Did Romanticism ended when Mahler passed
away? In music as in life everything evaluates and changes from one
day to another but the tradition last forever. The tradition never
dies, it's always being handed down, and it's with you all the
time. |
|
|
|
|
| Pytanie |
|
Q |
| Jakie nadzieje i oczekiwania ma Pan
przed koncertami w Ameryce? |
|
What are your expectations before your
North American tour in June 2004? |
|
|
|
|
| Odpowiedz |
|
A |
| To mordercza trasa - 11 klubow w ciagu
15 dni, 2 sety kazdego dnia. Zadko grywam juz takie wyczerpujace
trasy. Ale tak sie gra w Ameryce. Nawet sam Coltrane jak gral w
Village Vanguard to 3 razy dziennie, 7 dni w tygodniu. Czasami mysle,
ze byc moze na tym polega tajemnica jakosci amerykanskiego jazzu -
tam muzycy po prostu graja bardzo duzo. |
|
This is a very intense and overwhelming
tour - 11 clubs in 15 days, two sets every evening. I don't do that
type of tours anymore. But, that's how you play in the US. Even
Coltrane, when at Village Vanguard, he played three sets a night,
seven days a week. Sometimes I wonder: perhaps this is a "mystery"
of superior quality and craftsmanship of American jazz musicians?
Those guys just play a lot. |
|
|
|
| Panie Tomaszu, bardzo dziekuje za
rozmowe i do uslyszenia I do w zobaczenia w USA. Pamietajac reakcje
na Pana poprzednia trase z przed dwoch lat jestem pewny, ze nie
tylko ja bede Pana oczekiwal. |
|
Dear Tomasz, thank you very much for the
opportunity to talk to you and I am looking forward to see you next
months at Jazz Bakery in Los Angeles. Remembering your sold-out tour
in the US two years ago I better call Ruth today I get my
reservation going now! |
| |
|
|
| Wywiad zostal przeprowadzony
telefonicznie przez Cezarego Lerskiego 18 maja 2004 roku, 1 miesiac
przed rozpoczeciem tury kwartetu Tomasz Stanki w Stanach
Zjednoczonych i Kanadzie. Prawa autorskie zastrzezone i do
wykorzystania wylacznie za zgoda Polish Jazz Network. |
|
This interview was conducted via
phone on May 18th, 2004 by Cezary Lerski from Polish Jazz Network
one month before Tomasz Stanko Quartet tour in the United States and
Canada. All right reserved, this material could be used only after
receiving explicit authorization from Polish Jazz Net. |
